Verbondenheid met veel en velen
“Het is onze ervaring, maar tevens een ervaring van eeuwen, dat een plek als een kapel een noodzaak is voor een ziekenhuis. Zeker in ‘s-Hertogenbosch. Niets is zozeer met religieuze gevoelens verbonden, en soms geborgen in een bijna religieuze taal als ziekte en gezondheid, leven en dood, technische mogelijkheden en lot”, aldus ziekenhuispastor Hanneke Snelders. “Een kapel is een plek waar je je zorgen neer kunt leggen, je geliefden in gedachten nabij kunt zijn, en durft te vragen om datgene wat je eigenlijk niemand meer durft te vragen. Een plek waar je verbonden bent met velen en met een lange geschiedenis. Het vergaat ons niet anders dan al degenen die voor ons geweest zijn en al degenen die nog na ons zullen komen. Dat geeft afstand tot onszelf. Het is maar goed dat er zo’n plek is, een plek waar alle zekerheden onzeker worden, en waar onzekerheid vanzelfsprekend is.”
Empirie en speculatie
"Zo op het eerste gezicht lijken de wetenschappen die onze respectievelijke beroepen hebben voortgebracht scherp van elkaar onderscheiden. De geneeskunde een empirische wetenschap, en de theologie een ronduit speculatieve. Toch zie ik in de geneeskunde niet alleen maar dingen gebeuren die op de empirie berusten en ook uit onderzoeken is gebleken dat de belangrijkste basis van de patiënt-arts-relatie niet direct op veronderstelde deskundigheid berust, maar op vertrouwen, althans van de patiënt uit. Steek er dus ook nog maar een kaarsje voor op. Het pastoraat is zeker een minder speculatieve bezigheid dan haar studie doet vermoeden en bijvoorbeeld de wetenschap dat een kapel noodzakelijk is, is een empirische."
Ziekenzalving, lachen en huilen
"Buiten de kapel wordt het ritueel ook voltrokken. Het belangrijkste voor ons is dan de ziekenzalving. De ziekenzalving is veel meer dan een uiterlijk gebeuren. Het geeft innerlijke rust en berusting. Typisch menselijke emoties, gevoelens en geloof krijgen een plek. Verbondenheid, verdriet om wat nooit meer komt, om wat geweest is, om wat gedeeld is, om wat nooit eerder gezegd is. Maar ook humor. Lachen met elkaar om herinneringen, bizarre gewoontes, uitvergroting van gevoelens. De ervaringen en emoties vallen plotseling buiten het particuliere en worden groter of kleiner, al naar gelang. Ze komen in ieder geval in een breder perspectief te staan. De riten bewerken een overgang, helpen een drempel over en het gebed verbindt de mensen met elkaar en trekt een heel dun draadje naar het oneindige. Met een lach en met een traan. “Nu al vlammen” sprak de ongelovige Voltaire op zijn sterfbed."
Een plek leeg en gevuld
"Je kunt zeggen dat al die rituelen geen bijzondere plek nodig hebben. God is tenslotte overal. Maar juist ziekte en dood verbinden ons met de religie en met onze behoefte om die zorgen ergens neer te leggen en een beweging te kunnen maken van het particuliere, van mijn lot en mijn verdriet, naar een lot waaraan zovelen al hebben deelgehad. Er moet een plek zijn die daartoe uitnodigt. Het is niet voor niets dat zoveel mensen iedere dag weer een kaarsje opsteken bij Onze Lieve Vrouw van Den Bosch of bij een willekeurige Maria in Brabant. Ook bij de Maria van onze ziekenhuiskapellen branden altijd kaarsjes en bidden mensen voor al het mogelijke en al het onmogelijke en bedenken dat zovelen voor hen dat ook al gedaan hebben."
Elkaars naaste zijn
Ds. Lodewijk van Wingerden was geestelijk verzorger in het ziekenhuis. Maar hij zet zich nog steeds met volle overgave in voor de realisatie van de kapel. Zijn motivatie: “Loop niet voor me, loop niet achter me, maar loop naast me als een vriend”, was de lijfspreuk van Vicky Brown, een beroemde kankerpatiënte. “Als geestelijk verzorger probeerde ik naast de patiënt te staan en hem of haar te begeleiden bij de grote vragen van leven en dood. Ik ben er trots op dat geestelijke verzorging in dit algemeen christelijke ziekenhuis gezien wordt als een wezenlijk onderdeel van de zorg. Dokters en verpleegkundigen betrekken ons vaak bij patiënten die het moeilijk hebben. Het nieuwe ziekenhuis zal een wonder van hoogwaardige medische technologie zijn, maar ook een prachtige kapel hebben. Ik geloof oprecht in de helende werking die daarvan uit zal gaan.”
Een plaats waar stilte woont
Frank van de Poel, voormalig pastor van het ziekenhuis, verwoordt het belang van een kapel als volgt: “Het nieuwe Jeroen Bosch Ziekenhuis wil straks een kapel bieden, een uitgesproken religieuze ruimte die mooi is en modern. Een plaats waar noch consumptie noch commercie heerst. Een plaats waar stilte woont , voor gelovigen en ongelovigen. Waar je vragen kunt hebben, een traan kunt laten, moed kunt verzamelen. Waar zowel patiënt, familie, als medewerker om zich heen en naar boven kan kijken. Een plaats waar een antwoord zich laat vermoeden, waar je voelt: dit doet me goed.”
Lees voor